ChristenUnie-SGP Zwijndrecht » Initiatiefvoorstel stadsvogels / huismus

10 maart 2009

Ook vogels tellen mee in Zwijndrecht. René van den Berg (ChristenUnie-SGP) en Wim van Pelt (Groen Links) dienen een initiatiefvoorstel om de vogels een handje te helpen.

De steden Amersfoort, Dordrecht, Hardenberg en Zoetermeer maken samen met de Vogelbescherming Nederland hun gemeenten vogelvriendelijker. Ze doen dit om de vogels een handje te helpen, omdat die voor voedsel en nesten steeds vaker zijn aangewezen op verstedelijkt gebied. De acties bestaan onder andere uit het plaatsen van nestkasten en het inrichten van vogelvriendelijke tuinen. Dit gebeurt in samenwerking met woningbouwverenigingen, hoveniers en projectontwikkelaars.

In Amersfoort zijn inmiddels nestkastjes met korting te koop en in de Vogelenbuurt in Dordrecht wordt een educatief programma opgezet over stadsvogels, zoals de mus, merel en koolmees. Elders in het land is er ook aandacht voor de ringmus, het roodborstje, het winterkoninkje en de zwaluw.

Hardenberg heeft onder andere bij de nieuwbouw van het LOC negentig gierzwaluwkasten geplaatst. Het Masterplan wordt dit jaar helemaal doorgelicht op de zogeheten vogelvriendelijkheid.

Den Haag subsidieert villa's voor huismussen. Het zangvogeltje krijgt woonsubsidie van de gemeente Den Haag. Omdat het beestje steeds slechter broedplekjes kan vinden in de stad, wil de gemeente dat Hagenaren de mussen 'verwelkomen met een villa'. Deze mussenvilla, een kingsize vogelhuis, is met een fikse korting te koop in een tuincentrum. De korting is mogelijk door een subsidie van de gemeente.

Binnenkort krijgt de burgerij van Goes de mogelijkheid om hun dakpannen aan te laten passen zodat ze geschikt worden voor bewoning door onder andere de gierzwaluw en de huismus. Twee vogelsoorten die zich tot op heden moeilijk bleken te vestigen in nieuwbouwwijken.

Huismus

Ooit zag je de huismus overal vliegen. Maar in enkele decennia is het aantal broedparen gehalveerd van twee naar een half tot hooguit een miljoen vogeltjes. Belangrijkste oorzaak: tekort aan nestgelegenheid. Huismussen zijn voorzichtige foerageerders welke het liefste vanuit heggen of struiken opereren. Voor hen is dekking tegen roofvogels en katten heel belangrijk. Struiken, heggen en hagen, ofwel 'middelhoog groen' vormen een belangrijk habitatelement voor de huismus; mussendichtheden liggen veel lager waar deze ontbreken. Het verdwijnen van heggen, hagen of stuiken is dus ook één van de oorzaken van de forse afname van het aantal huismussen.

Vogelvide

Doordat daken tegenwoordig voorzien zijn van vogelwering kunnen mussen hun nest niet langer onder de dakpannen bouwen. De vogelvide lost dit probleem op; een platte nestkast van kunststof die over de gehele breedte van het dak kan worden aangebracht. De vogelvide is een slimme uitvinding die de mussen een nestplek geeft, zonder dat er schade optreedt aan het dak, terwijl het wel voldoet aan het bouwbesluit. Op maat gemaakte invliegopeningen bieden huismussen toegang tot hun onderkomen. De in kolonie levende vogels kunnen met meerdere tegelijk een nest bouwen in de vide. De Vogelvide wordt aangebracht bij de onderste rij pannen op het dak, ter hoogte van de dakvoet en voldoet aan de volgende eisen:

past onder alle soorten pannen en op alle soorten pannendaken;
waarborgt een goede ventilatie van het dak;
voorkomt dat vogels verder onder de pannen kruipen, zodat vervuiling wordt tegengegaan en ventilatie onder het dak wordt bevorderd;
duurzaam en eenvoudig, zowel in de professionele bouwwereld als door particulieren toe te passen.

De Vogelvide is met goed resultaat getest in Noordwijk, Amsterdam, Alkmaar en Hardenberg. De Vogelvide alleen is overigens niet voldoende; vogels hebben natuurlijk ook eten en bescherming nodig. De net uitgebroede huismus eet bijvoorbeeld bladluis die voorkomt in inheemse planten en struiken. Die inheemse planten maken helaas steeds vaker plaats voor stenen terrassen en onbegroeide schuttingen. Heggen en het aanbod van water zijn ook nodig voor de huismus. De gemeente kan hierbij een rol spelen, maar inwoners van Zwijndrecht kunnen in de eigen tuin ook veel doen.

Bouwbesluit

De Vogelvide houdt rekening met de voorschriften in het Bouwbesluit, dat verplicht om openingen in gebouwen groter dan 10 mm dicht te maken. Onder daken gebeurt dit momenteel door het aanbrengen van vogelwering. Producten die voorzien zijn van een lange kunststof kam verhinderen dat huismussen een nest kunnen bouwen onder de pannen. Sinds de komst van het Bouwbesluit zijn honderdduizenden woningen in Nederland voorzien van vogelwering. Als dit doorzet zullen uiteindelijk vrijwel alle Nederlandse daken ongeschikt zijn als broedplaats voor de huismus. Onbedoeld heeft het Bouwbesluit bijgedragen aan de dramatische achteruitgang van de soort.

Initiatiefvoorstel

De indieners van dit initiatiefvoorstel stellen de gemeenteraad in het te nemen raadsbesluit voor om een aantal maatregelen voor te stellen die het gebruik van de Vogelvide in Zwijndrecht gaan bevorderen en die de aanleg of behoud van heggen bevordert.

Voorstel aan de Gemeenteraad

De indieners stellen de gemeenteraad voor om via bijgaand raadsbesluit een aantal maatregelen te nemen welke een steentje kunnen bijdragen om een verdere achteruitgang van het aantal huismussen te voorkomen.

De Gemeenteraad van Zwijndrecht,

in vergadering bijeen op ............. 2009;
gelezen het initiatiefvoorstel van de GroenLinks- en de CU/SGP-fractie;

overwegende dat:

de huismus symbool staat voor dieren in de bewoonde omgeving die het moeilijk hebben;
de huismus ooit de meest algemene broedvogel van Nederland was, het aantal huismussen de afgelopen 25 jaar in ons land is gehalveerd, waardoor de vogel op de zogenoemde Rode Lijst van bedreigde broedvogels is terechtgekomen;
de huismus een standvogel is, die in kolonies woont en - eenmaal gevestigd - zeer honkvast is;
huismussen overal samenleven met mensen en dat veranderingen in de woonomgeving van mensen direct gevolgen hebben voor de huismussen;
sinds de komst van het Bouwbesluit honderdduizenden woningen in Nederland voorzien zijn van vogelwering (vogelschroot) die verhindert dat huismussen onder de dakpannen een nest kunnen bouwen;
het verdwijnen van nestgelegenheid niet de enige, maar wel een belangrijke oorzaak voor de achteruitgang is;
een innovatieve uitvinding - de vogelvide - de huismus kan redden;
de vogelvide huismussen een veilige nestplek biedt, waardoor de broedmogelijkheden voor de mus worden verbeterd en de achteruitgang van de mussenpopulatie te stoppen is;
de vogelvide eenvoudig toe te passen is, een duurzame oplossing biedt, met goed resultaat elders in Nederland getest is, en het kostenverschil per dak beperkt zijn;
de vogelvide zowel aan de eisen van de huismus als van het Bouwbesluit voldoet;
dat daarnaast het van groot belang is indien in Zwijndrecht de gemeente in de openbare ruimte zich inzet voor behoud en versterking van de aanleg van heggen en struiken, groenblijvende en/of bladhoudende hagen welke van belang zijn voor vogels en de huismus in het bijzonder;
dat de gemeente naar particulieren toe kan bevorderen om heggen en hagen te behouden en waar mogelijk mensen kan stimuleren om schuttingen te vervangen door aanleg van groen/heggen ter bevordering van een vogelvriendelijke omgeving;

Verzoekt het college van B&W:

particulieren en bedrijven die een bouwvergunning aanvragen voor de renovatie van hun dak te adviseren de vogelvide toe te passen in plaats van het gebruikelijke vogelschroot;
met projectontwikkelaars en woningbouwverenigingen af te spreken om zoveel mogelijk vogelvides toe te passen bij de bouw en renovatie van (nieuwe) woningen en voorts te bekijken in welke gebouwen in eigendom van de gemeente vogelvides van meerwaarde kunnen zijn ter ondersteuning van het leefgebied van de huismus;
een eenmalige stimuleringssubsidie ter beschikking te stellen voor de aanschafkosten voor de eerste 100 particulieren die een vogelvide willen aanbrengen bij de renovatie van hun dak onder de voorwaarde dat er maximaal voor 6 meter door de gemeente wordt bekostigd.
In overleg met de afdeling groenbeheer een plan op te stellen (in samenwerking met Vogelwerkgroepen / IVN afdelingen) om bestaande heggen, hagen en struiken welke voor vogels en de huismus in het bijzonder van belang zijn, te behouden en waar mogelijk te stimuleren dat in de openbare ruimte nieuwe heggen worden aangeplant juist in de omgeving van openbare pleinen en plaatsen waar de woon- en leefomstandigheden van de huismus kan worden versterkt.
in de communicatie met de bevolking aandacht te besteden aan de woningnood van mussen en daarover in een folder en/of artikel in de stadskrant aandacht te besteden, inclusief informatie over de in punt 3 geformuleerde stimuleringssubsidie regeling en met een verwijzing naar meer informatie die beschikbaar is op de website van de Vogelbescherming.

en stelt voor de incidentele kosten voor de voorgestelde stimulerings subsidie vogelvides te dekken uit de vrije ruimte van de raad.

Indieners:

Wim van Pelt (GroenLinks)

René van den Berg (CU/SGP)

Snelmenu